Είναι σημαντικό να διανεμηθεί στους Έλληνες αγρότες εκπαιδευτικό υλικό που θα βοηθήσει την αύξηση την παραγωγής τους, ενισχύοντας ταυτόχρονα τα επίπεδα ευζωίας των ζώων τους.

Η παραγωγικότητα των ζώων που βόσκουν ελεύθερα στα χωράφια εκφράζοντας τη φυσική τους συμπεριφορά και απολαμβάνοντας τη ζωή, είναι υψηλότερη εκείνης των ζώων εντατικής εκτροφής που ζουν σε κλειστούς χώρους βιομηχανικού τύπου, αποκομμένα από τη φύση, υπό συνθήκες μονίμου στρες.

Οι συνθήκες που πρέπει να επιδιώκονται από κάθε εκτροφέα/αγρότη για τα ζώα του είναι:

  • Εύκολη πρόσβαση σε καθαρό νερό
  • Σίτιση με τροφές που προωθούν τη υγεία και τη φυσιολογική ανάπτυξη, διατηρώντας τα ζώα υγιή και ακμαία
  • Kατάλληλο περιβάλλον και καθαρό κατάλυμα προστατευμένο από τις καιρικές συνθήκες
  • Πρόληψη, γρήγορη διάγνωση και θεραπεία από τραυματισμούς και αρρώστιες
  • Παροχή επαρκούς χώρου, κατάλληλων συνθηκών και συντροφιάς ζώων του ίδιου είδους για να μπορούν να εκφράσουν τη συμπεριφορά που τους υπαγορεύει η φύση
  • Μεταχείριση που δεν προκαλεί ψυχική ή σωματική ταλαιπωρία για να ζουν χωρίς φόβο και αγωνία

Η γνώση της φυσικής συμπεριφοράς των ζώων

Είτε ζουν σε εσωτερικούς χώρους, είτε σε εξωτερικούς, τα ζώα εκτροφής ευημερούν ή όχι ανάλογα με το πόσο καλύπτονται οι σωματικές και συμπεριφορικές τους ανάγκες. Είναι σημαντικό η εκτροφή να γίνεται με τρόπο που δε δημιουργεί στα ζώα αγωνία ή δυσφορία, παρά τους παρέχει ικανοποιητικό επίπεδο σωματικής και ψυχικής ευζωίας, δίνοντας τους τη δυνατότητα να ζουν περίπου φυσιολογικά και να εκφράζουν τη συμπεριφορά που τους υπαγορεύει η φύση.  Σωστό επίπεδο ευζωίας σημαίνει καλή σωματική υγεία και αίσθηση ευεξίας. Πολλές κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις αποτελούνται από χώρους γυμνούς που δεν παρέχουν κανένα ερέθισμα στα ζώα, καταδικάζοντάς τα να ζουν σε βασανιστική ανία και προκαλώντας τους καταναγκαστικές (στερεότυπες) συμπεριφορές.

Εμπλουτισμός του περιβάλλοντος

Ο εμπλουτισμός του χώρου προσφέρει στα ζώα σημαντική ανακούφιση από την ανία και είναι βασική προϋπόθεση για να ζουν καλά. (

Εντατική κτηνοτροφία και ευζωία των ζώων είναι έννοιες ασυμβίβαστές

Το περιβάλλον και η διαχείριση των περισσότερων μονάδων εντατικής κτηνοτροφίας δεν είναι συμβατά με την ευζωία των ζώων. Συνωστισμένα σε γυμνούς χώρους βιομηχανικού τύπου, αποκομμένα από τη φύση, τα ζώα αδυνατούν να εκφράσουν την φυσική τους συμπεριφορά και ζουν υπό συνθήκες μόνιμου στρες.

Εκτός του ότι παραβιάζει κάθε έννοια ευζωίας, η εντατική κτηνοτροφία αποτελεί μοντέλο μη βιώσιμο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Διεθνής Οργάνωσης Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), ευθύνεται για το 14,5% του φαινομένου του θερμοκηπίου και για το 80% της αποψίλωσης στον Αμαζόνιο, επιφέροντας καταστροφικές για τον άνθρωπο κλιματικές αλλαγές. Σε παγκόσμιο επίπεδο, τα  2/3 των εδαφών ολόκληρου του πλανήτη δεσμεύονται για την παραγωγή ζωοτροφών για τις ανάγκες της εντατικής κτηνοτροφίας, εκτάσεις που θα μπορούσαν να σιτίσουν ολόκληρους πληθυσμούς όταν 800 εκατομμύρια άνθρωποι στο κόσμο υποφέρουν από υποσιτισμό.

Παραγωγικές μονάδες με ανθρωπιά

Η σωστή εκτροφή απαιτεί φροντίδα στο σχεδιασμό και τη διαχείριση, γνώσεις, ευσυνειδησία, κατάλληλο σχεδιασμό του περιβάλλοντος των ζώων, μεταχείριση και μεταφορά των ζώων με σεβασμό και σφαγή με ευσπλαχνικό τρόπο.

Κάθε νέο κτίριο που κατασκευάζεται πρέπει να σχεδιάζεται με τρόπο που εξασφαλίζει κτηνοτροφία ευζωία υψηλού και ευζωία υψηλού επιπέδου, καθώς και πρόβλεψη κατά της πυρκαγιάς.

Τα ζώα με δίχηλες οπλές δεν πρέπει να στεγάζονται μόνιμα σε χώρους με δικτυωτά δάπεδα, όλα πρέπει να έχουν πρόσβαση σε χώρο ανάπαυσης με στερεή επιφάνεια. Τα δικτυωτά δάπεδα τους προκαλούν αγωνία, καταπόνηση και τραυματισμούς. Ειδικά τα βοοειδή και αμνοερίφια θέλουν προσοχή σε θέματα ποδιών και χωλότητας.

Στέγαση και σίτιση

Είναι σημαντικό να χρησιμοποιούνται χώροι ελεύθερης στέγασης και η σίτιση των ζώων να γίνεται με τροφές που τα διατηρούν υγιή και ακμαία και προωθούν τη φυσιολογική τους ανάπτυξη.

Ακρωτηριασμοί

Ευνουχισμός των χοιριδίων και των αμνών, κοπής της ουράς των χοιριδίων, αποράμφωσις (κοπή του ράμφους) των πουλερικών…είναι μόνο μερικές από τις βαρβαρότητες στις οποίες υποβάλλονται τα παραγωγικά ζώα, συνήθως για να αντιμετωπιστούν νευρωτικές συμπεριφορές που τους δημιουργούν οι συνθήκες και το περιβάλλον της εκτροφής.

Η υιοθέτηση καλών κτηνοτροφικών πρακτικών κι ένα υγιές περιβάλλον που παρέχει στα ζώα τη δυνατότητα να εκφράσουν την φυσική τους συμπεριφορά, μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τα περισσότερα προβλήματα.

Σφαγή

Η σφαγή των ζώων που προορίζονται για τροφή πρέπει να πραγματοποιείται όσο πιο κοντά γίνεται στο σημείο παραγωγής τους, για να αποφεύγεται επιπλέον αγωνία και ταλαιπωρία των ζώα κατά τη μεταφορά τους.

Σφαγεία

Θεωρούμε ότι η αδειοδότηση ενός σφαγείου πρέπει να συνδέεται όχι μόνο με τις τεχνικές προδιαγραφές της εγκατάστασης αλλά και με την κατάρτιση του προσωπικού.  Ένα άτομο πρέπει να είναι υπεύθυνο για την επίβλεψη και την εφαρμογή των όσων προβλέπονται για την ευζωία των ζώων και για την εκπαίδευση του μόνιμου και του εποχιακού προσωπικού, όπως απαιτείται ήδη από την νομοθεσία της ΕΕ για τα μεγάλης έκτασης σφαγεία.

Επιπλέον, θεωρούμε ότι τα σφαγεία πρέπει να εποπτεύονται από κάμερες κλειστού κυκλώματος (CCTV), τα πλάνα της οποίων θα εξετάζονται τακτικά από ανεξάρτητη επιτροπή και θα είμαι προσβάσιμα στα ΜΜΕ.

Σήμανση τροφίμων

Οι καταναλωτές έχουν δικαίωμα να γνωρίζουν πώς παράγεται κάθε ζωικό προϊόν (ακόμα και αυτά που δεν προορίζονται για τροφή). Οι πληροφορίες πρέπει να αναγράφονται καθαρά στην ετικέτα, μαζί με τις πληροφορίες για την ευζωία των ζώων και τη μέθοδο παραγωγής. Συντασσόμαστε με την άποψη ότι πρέπει να απαγορεύεται η εισαγωγή ζωικών προϊόντων των οποίων οι τρόποι παραγωγής είναι παράνομοι στην Ελλάδα.

Κατηγορίες Παραγωγικών Ζώων και ειδικά θέματα:

1. Πουλερικά/πτηνοτροφία

Τα συστήματα αβγοπαραγωγής που δε διασφαλίζουν την ευζωία και την υγεία των πουλιών πρέπει να καταργηθούν.

Οι μονάδες ωοτοκίας πρέπει να παρέχουν φωλιές, χώρους για ξύσιμο, αμμόλουτρο και κούρνιες. Ο αριθμός των εκτρεφόμενων πουλερικών και ο δείκτης πυκνότητας τους δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις δυνατότητες του χώρου (επιτρεπόμενα όρια). Απαγορεύεται η καταναγκαστικής πτερόρροιας (ξεπουπούλιασμα) των πτηνών, ως μέθοδος τόνωσης της αβγοπαραγωγής.

 Α. Κοτόπουλα

Τα κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής φτάνουν το βάρος σφαγής στην ηλικία μόλις πέντε εβδομάδων. Η αφύσικα γρήγορη ανάπτυξη τους επιτυγχάνεται με επιλεκτικά προγράμματα εκτροφής, διατροφής και άλλες μεθόδους, προκαλώντας σοβαρά προβλήματα στην ευζωίας τους. Από τα πιο σοβαρό είναι πόνος, αδυναμία να σταθούν στα πόδια τους και προβλήματα στις αρθρώσεις.

Μονάδες ωοτοκίας

Βάσει ΕΕ Οδηγίας 1999/74/EC , από την 1/1/2012, απαγορεύονται οι μονάδες ωοτοκίας που δεν παρέχουν φωλιές, χώρους για ξύσιμο, αμμόλουτρο και κούρνια για κάθε κότα,ενώ ο αριθμός των εκτρεφόμενων πουλερικών και ο δείκτης πυκνότητας τους δεν πρέπει να υπερβαίνουν τις δυνατότητες του χώρου (επιτρεπόμενα όρια). Απαγορεύεται η καταναγκαστικής πτερόρροιας (ξεπουπούλιασμα) των πτηνών, ως μέθοδος τόνωσης της αβγοπαραγωγής. Κάθε μονάδα αυγοπαραγωγής πρέπει να είναι καταχωρημένη στην αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους με ένα μοναδικό αριθμό, ώστε να ιχνηλατείται η φάρμα προέλευσης του αυγού.

Κλωβοστοιχίες και ευζωία

Χωρίς καν τη δυνατότητα να ανοίξουν τα φτερά τους, οι όρνιθες ωοπαραγωγής βιώνουν ίσως τις πιο βασανιστικές συνθήκες σταβλισμού όλων των παραγωγικών ζώων. Πολλοί επιστήμονες και ειδικοί μιλούν ανοικτά για το βασανιστικό βίο των ορνίθων. μεταξύ τους, ο βραβευμένος με Nobel επιστήμονας, Δρ. Konrad Lorenz κάνει λόγω για “σπαρακτικό θέαμα των ορνίθων που προσπαθούν απεγνωσμένα να βρουν μερικά εκατοστά χώρο να φωλιάσουν κάτω από τα σώματα των άλλων ορνίθων”.  

Το τέλος των κλωβοστοιχειών

Το κίνημα για την πλήρη κατάργηση των κλωβοστοιχειών μεγαλώνει συνεχώς. Αντιμέτωποι με την πίεση της αγοραστικού κοινού, πολλοί αυγοπαραγωγοί επενδύουν κατευθείαν σε συστήματα αυγοπαραγωγής χωρίς κλωβούς και όχι στην αναβάθμιση των υπαρχόντων κλωβών.

Οι μονάδες αυγοπαραγωγής χωρίς κλωβούς επιτρέπουν στις όρνιθες να περπατούν στο χώμα, να ανοίγουν τα φτερά τους, να γεννήσουν τα αυγά τους σε φωλιά, ζωτικές φυσικές ανάγκες που τα ζώα στερούνται στο κλουβί.

 Β. Γαλοπούλες

Προκειμένου να περιοριστεί το μεταξύ τους ράμφισμα, οι γαλοπούλες εκτρέφονται συχνά σε μισοσκόταδο, με αποτέλεσμα να υφίστανται σοβαρές βλάβες στα μάτια. Είναι σημαντικό να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα του ραμφίσματος με άλλο τρόπο.

Γ. Χήνες

Η πρακτική της εξαναγκαστικής πάχυνσης παπιών και χηνών για την παραγωγή ‘φουά γκρα ’(foie gras) πρέπει να εκλείψει.

 2. Μοσχάρια

Η ΕΕ απαγορεύει τη χρήση ατομικών κλουβιών εκτροφής για τα μοσχάρια, εκτός αν αυτή είναι προσωρινή προκειμένου τα ζώα να λάβουν κτηνιατρική φροντίδα.

3. Χοίροι/χοιροστάσια

Οι χοίροι είναι από τη φύση τους δραστήριοι, έξυπνοι και με έντονη περιέργεια.  Έχουν ανάγκη να ερευνήσουν το περιβάλλον τους σε αναζήτηση τροφής. Το κάνουν σκάβοντας, ρουθουνίζοντας, δαγκώνοντας και μασουλώντας. Αν το περιβάλλον είναι στείρο (γυμνό) και δεν τους το επιτρέπει, βαριούνται, δυσφορούν και αρχίζουν να δαγκώνονται μεταξύ τους, συνήθως στην ουρά.

Οι χοίροι μπορούν να ζήσουν καλά και σε εσωτερικές και σε εξωτερικές μονάδες εκτροφής, αν η διαχείριση είναι υψηλού επιπέδου και τους παρέχει ένα περιβάλλον που πληροί τις προϋποθέσεις για την ευζωία τους.

Τα χοιροστάσια πρέπει να έχουν στερεές επιφάνειες και στρωμνές με άχυρο για να αναπαύονται τα ζώα. Το άχυρο είναι σημαντικό, όχι μόνο για να είναι οι χώροι άνετοι και στεγνοί, αλλά και για να δίνει τη δυνατότητα στους χοίρους να εκτονωθούν, σκάβοντας και ψαχουλεύοντας με το ρύγχος. Τα υλικά εμπλουτισμού του περιβάλλοντος των χοίρων  (άχυρο, σχοινί, φρέσκα κλαριά) πρέπει να είναι συνεχώς προσβάσιμα σε όλα τα ζώα, να ανανεώνονται και αν είναι καθαρά προκειμένου να διατηρούν το ενδιαφέρον τους για τα ζώα.

Οι περισσότερες μονάδες εκτροφής δεν καλύπτουν τις βασικές ανάγκες των ζώων. Τα αρσενικά ζουν περιορισμένα σε χώρους άγονους, τα θηλυκά (χοιρομητέρες) σε θαλάμους τοκετού, με χωρίσματα που τους στερούν τη δυνατότητα κίνησης, τη στιγμή ακριβώς που η φύση τους υπαγορεύει να φτιάξουν φωλιά για τα μικρά τους. Τα δε χοιρίδια απογαλακτίζονται πρόωρα, γεγονός που τους προκαλεί προβλήματα συμπεριφοράς ή υγείας.

Κτηνοτροφία μη-εξημερωμένων ζώων

Η κτηνοτροφίας ζώων που δεν εκτρέφονταν παραδοσιακά στην Ελλάδα προκαλεί σοβαρά ζητήματα ευζωίας. Χωρίς ιστορικό εξημέρωσης, δύσκολα αποδεικνύεται αν οι συνθήκες εκτροφής καλύπτουν ή όχι τις ανάγκες των ζώων.

Μεταφορά

Τα ζώα στη μεταφορά πρέπει να αντιμετωπίζονται ευσπλαχνικά και το ταξίδι τους να είναι όσο το δυνατό ταχύτερο και με την μικρότερη δυνατή πρόκληση στρες. Καμία μεταφορά ζώων προς το σφαγείο δεν πρέπει να διαρκεί περισσότερο από οκτώ ώρες, ενώ για ορισμένα είδη ζώων, τα επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι ο χρόνος αυτός πρέπει να είναι σημαντικά μικρότερος. Η διάρκεια του ταξιδιού υπολογίζεται από το πρώτο ζώο που φορτώνεται έως το τελευταίο που εκφορτώνεται.