Κακή μεταχείριση ζώων στην Ελλάδα

Οδηγος Κατεγγελιων Ζωων

Πολιτιστικές συμπεριφορές – ανοιχτή επιστολή στην Ελλάδα

Πανελλήνια Φιλοζωική Ομοσπονδία

Στην εποχή του Πλάτωνα υπήρχε σεβασμός για τα σκυλιά. Ο Πλάτων αποκαλούσε το σκύλο, φιλόσοφο. Στη σημερινή Ελλάδα όμως η γενική πολιτιστική συμπεριφορά απέναντι στα σκυλιά είναι αυτή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σε κάθε χώρα του κόσμου υπάρχουν οι προνομιούχοι, που επωφελούνται από τη σοφία ή τον πλούτο και μπορούν να είναι γενναιόδωροι με την φιλευσπλαχνία τους και υπάρχει πάντα μια μεγαλύτερη, φτωχότερη πληθυσμιακή ομάδα, της οποίας όλες οι προσπάθειες εξαντλούνται στην αυτοσυντήρηση και, ως εκ τούτου, βλέπει τα κατοικίδια από διαφορετική, πιο πρακτική σκοπιά. Έτσι, η προστασία των ζώων αποτελεί προνόμιο των ολίγων , ενώ οι άλλοι που δεν έχουν χρόνο και χρήμα προτιμούν να απαλλαγούν από μια τέτοια ευθύνη, ένα τέτοιο βάρος. Η αντιμετώπιση των ζώων διαφέρει συνεπώς από πολιτισμό σε πολιτισμό. Η φροντίδα για ένα κατοικίδιο μπορεί να αποτελεί δείγμα οικονομικής άνεσης για τους προνομιούχους, ενώ οι φτωχότεροι δεν καταλαβαίνουν γιατί πρέπει να δαπανώνται πόροι για τα ζώα. Όμως, από την αδιαφορία ώς την κυριολεκτική επίθεση και βάναυση κακοποίηση η απόσταση είναι τεράστια και ξεπερνά τα όρια της οικονομικής κατάστασης. Είναι πλέον σημάδι σοβαρής ηθικής και πολιτιστικής κατάπτωσης και δεν περιορίζεται στους μη προνομιούχους.
Σε κάθε χώρα του δυτικού κόσμου έχουν καταγραφεί εγκληματικές συμπεριφορές ατόμων απέναντι σε σκυλιά, γάτες ή άλλα ζώα. Για παράδειγμα,σε ένα δημοσιεύμα για κάποιον που τύφλωσε επίτηδες ένα μικρό σκυλί στο Τέξας, αφενός, καταδεικνύεται η έκταση της ηθικής και πνευματικής ασθένειας του ατόμου που διέπραξε το έγκλημα αυτό και, αφετέρου, καταγράφεται το αποτέλεσμα της πράξης του: η εφαρμογή νέας νομοθεσίας που αυξάνει την τιμωρία για αυτόν που διέπραξε την εγκληματική αυτή πράξη. Το δε τυφλό σκυλί συνυπόγραψε το νέο αυτό νόμο με το αποτύπωμα της πατούσας του. Θα ήταν δυνατό να συμβεί κάτι τέτοιο στην Ελλάδα;

Το καταγεγραμμένο αυτό συμβάν στο Τέξας μας λεει κάτι για την πνευματική κατάσταση των ανθρώπων που εγκληματούν απέναντι σε σκύλους και γάτες. Έχει γραφτεί ότι: «Μερικοί από τους πιο γνωστούς εγκληματίες, μεταξύ των οποίων και ο Τζέφρυ Ντέϊμερ, διαβόητος serial killer, πρώτα έδειξαν το μένος τους εναντίον των ζώων». Όταν ρώτησαν έναν διάσημο Βικτοριανό υπερασπιστή των ζωών γιατί αφιερώνει τόσο χρόνο και προσπάθεια στην καταπολέμηση της βίας απέναντι στα ζώα, τη στιγμή που τόσα παιδιά παραμελούνται και κακοποιούνται σε όλον τον κόσμο και χρειάζονται και αυτά στήριξη και βοήθεια, εκείνος απάντησε, «Ξεκινώ από τη ρίζα του κακού». Ας μη ξεχνάμε λοιπόν ότι μια βίαιη πράξη ενάντια σ’ ένα ζώο αποτελεί σίγουρη ένδειξη ότι αυτό το ίδιο άτομο μπορεί να φερθεί εξίσου βάναυσα σε συνάνθρωπό του, διότι δεν έχει μάθει από την κοινωνία γύρω του ότι η χρήση βίας απέναντι σε ζώα και ανθρώπους είναι λάθος.
Στη δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική τέτοιες πράξεις είναι σχετικά σπάνιες, αλλά επισκέπτες στην Ελλάδα έχουν δει και καταγράψει παρόμοιες πράξεις ακρωτηριασμού ζώων καθώς και καταστάσεις ακραίας παραμέλησης και εγκατάλειψης σε εκτεταμένη κλίμακα σε ολόκληρη τη χώρα. Στην Ελλάδα, βλέπεις σκυλιά με κομμένη τη γλώσσα ή τους τένοντες των ποδιών ή άλλα κρεμασμένα από δέντρα, σκυλιά που τα σέρνουν με σχοινί πίσω από αυτοκίνητα, σκυλιά πεταμένα ζωντανά σε άσβεστη. Άλλα τα πυροβολούν, τα αλυσσοδένουν στον ήλιο χωρίς φαγητό και νερό, τα δένουν στις ράγες να τους κόψει το τρένο τα πόδια… και αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα.

Το ηθικό δίδαγμα λοιπόν είναι ότι, εάν οι πολιτιστικές συμπεριφορές (πρότυπα) μιας κοινωνίας διδάξουν στο άτομο να είναι τρυφερό με τα ζώα και να τα νοιάζεται, τότε το άτομο αυτό θα εξελιχθεί σε πολίτη πιο ανεκτικό και στοργικό απέναντι στους συνάνθρωπους του, με άλλα λόγια, σε πιο πολιτισμένο άνθρωπο.
Μια χώρα λοιπόν κρίνεται ως πολιτισμένη από την συμπεριφορά της απέναντι στα «ανυπεράσπιστα» μέλη της όπως είναι τα ζώα. Η μέτρηση είναι ποσοτική. Και ενώ σε κάθε χώρα σίγουρα καταγράφονται πράξεις βίας εναντίον των ζώων, ο τεράστιος αριθμός τέτοιων συμβάντων στην Ελλάδα την κατατάσσουν στις απολίτιστες χώρες. Αυτή η γενίκευση θα σοκάρει εκείνους τους Έλληνες πολίτες που είναι ιδιαίτερα μορφωμένοι, προνομιούχοι ή απλά φέρονται με ανθρωπιά στα ζώα. Η γνώμη όμως των επισκεπτών για τη χώρα στο σύνολό της διαμορφώνεται από τα αμέτρητα κρούσματα βίας και τον τερατώδη βαθμό παραμέλησης που βλέπουν καθημερινά.

Αυτές οι διαπιστώσεις πραγματικά αναστατώνουν όσους δυτικό-Ευρωπαίους και βόρειο-Αμερικανούς γίνονται μάρτυρες τέτοιων καταστάσεων. Θλίβουν όμως και τους πολλούς πολιτισμένους Έλληνες που καθημερινά βλέπουν τα δεινά των αδέσποτων ζώων: παραμελημένα και πεινασμένα, άρρωστα, χτυπημένα από αυτοκίνητα και παρατημένα στην τύχη τους. Και το φρικτότερο, οι μαζικές δηλητηριάσεις, ο πλέον ανεγκέφαλος τρόπος για να συγκαλύπτεται το πρόβλημα.

Οι απέξω δεν μπορούν παρά να κρίνουν το σύνολο των Ελλήνων παρατηρώντας τις συμπεριφορές και τις πράξεις των πιο πρωτόγονων μελών του πληθυσμού, πράγμα που είναι άδικο για τους Έλληνες φιλόζωους που για δεκαετίες συγκρούονται με τις κυβερνήσεις τους για μια πιο λογική και ανθρώπινη αντιμετώπιση των ζώων, όπως στις περισσότερες χώρες. Οι έλληνες πολιτικοί υιοθέτησαν τους σχετικούς με την ανθρώπινη μεταχείριση των ζώων νόμους της Ευρωπαϊκής Ένωσης επειδή αναγκάστηκαν από τη συμμετοχή της χώρας τους στους θεσμούς της Ένωσης, ισχυριζόμενοι έτσι ότι η Ελλάδα ανήκει πλήρως στην Ευρώπη. Στην πραγματικότητα δεν έδειξαν το παραμικρό ενδιαφέρον ούτε την ελάχιστη υπευθυνότητα να επιβάλουν αυτούς τους νόμους, ώστε να επιτευχθεί η ευρύτερη αλλαγή νοοτροπίας που χρειάζεται για να γίνει η Ελλάδα αποδεκτό μέλος της Κοινότητας, ειδικά στο θέμα της ανθρώπινης αντιμετώπισης των ζωών.
Ο επισκέπτης στην Ελλάδα μένει με την εντύπωση ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων θεωρεί τους σκύλους και τις γάτες πληγή που πρέπει να εξαλειφθεί. Παρά τα όσα προβλέπει η νομοθεσία για τη βάρβαρη μεταχείριση των ζώων, ουδείς τιμωρείται. Αυτό λέει πολλά για τη νοοτροπία της αστυνομίας που δουλειά της είναι να επιβάλλει το νόμο, αλλά και των πολιτικών που οφείλουν να δίνουν τις ανάλογες οδηγίες στην αστυνομία. Αρκεί ένα μόνο στοιχείο, η ατιμωρησία αυτών που βιαιοπραγούν απέναντι στα ζώα, για να καταταγεί η Ελλάδα στις χώρες του τρίτου κόσμου. Το γεγονός ότι, παρόλη την ύπαρξη νομοθεσίας, αυτή αγνοείται, λεει στην παγκόσμια κοινότητα πως η διοίκηση είναι διεφθαρμένη και ιδιοτελής. Θα αρκούσαν μερικά μονάχα καλά προβεβλημένα παραδείγματα δίωξης υπεύθυνων για πράξεις βίας απέναντι στα ζώα, με σοβαρές και αυξανόμενες ποινές, για να φτάσει το μήνυμα στους πολίτες που αγνοούν τί σημαίνει ανθρώπινη συμπεριφορά ότι οι νόμοι δεν θα αγνοούνται πλέον και πως τα αδέσποτα ζώα δεν είναι αναλώσιμα. Φυσικά, χρειάζεται οι νόμοι να συνοδεύονται και από προγράμματα δράσης που αντιμετωπίζουν το πρόβλημα των αδέσποτων με ανθρωπιά.

Όταν οι άνθρωποι σε όλη την ελληνική επικράτεια μάθουν για παραδειγματική επιβολή των νόμων με πρόστιμα ή φυλάκιση, δεν θα το ξεχάσουν τόσο εύκολα. Εάν επιπλέον οι περιπτώσεις αυτές γίνουν ευρέως γνωστές, θα υπάρξει σταδιακή αλλαγή νοοτροπίας. Στη Δυτική Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, περίπου 30 χρόνια πριν, υπήρξε γρήγορη αλλαγή νοοτροπίας και οι ιδιοκτήτες έμαθαν, για παράδειγμα, να μαζεύουν τα περιττώματα των ζώων τους και να τα πετάν σε κάλαθο αχρήστων. Λόγω της ευρείας προβολής του θέματος ως συλλογικής απαίτησης (societal desire) σε πολλές χώρες ταυτόχρονα, όλοι οι ιδιοκτήτες κατοικίδιων με υπευθυνότητα άλλαξαν συνήθειες και οι πόλεις πραγματικά απαλλάχτηκαν από τις ακαθαρσίες. Τέτοιου είδους προγράμματα μπορούν γρήγορα να επιφέρουν αλλαγές, ειδικά όταν όλοι συμμετέχουν και οι κανόνες εφαρμόζονται. Επίσης, ο καθένας , όταν ξέρει ότι οι αρχές τον στηρίζουν, μπορεί να υπενθυμίζει στον συμπολίτη του να εφαρμόζει τους νέους κανόνες.

Μπορεί να χρειαστεί περισσότερος χρόνος για να αλλάξουν οι ελληνικές συνήθειες σε ό,τι αφορά τη βία απέναντι στα ζώα, αλλά η ιδέα είναι η ίδια. Εάν γίνει παντού γνωστό ότι οι αρμόδιες αρχές εφαρμόζουν αυστηρά το νόμο αντί την προσωπική τους άποψη βάσει των δικών τους βιωμάτων και νοοτροπιών, τότε η αλλαγή θα συντελεστεί πιο γρήγορα. Είναι θέμα πειθαρχίας, αυστηρής εφαρμογής των νόμων και σοβαρής παρακολούθησης από τη Διοίκηση. Στην αρχή, η εφαρμογή των νόμων μπορεί να φαίνεται δρακόντεια, αλλά σίγουρα θα θεωρηθεί μια στροφή προς τις άξιες της Ελλάδας τις κλασικής εποχής, για την οποία υπάρχει σεβασμός.
Η πολιτιστική συμπεριφορά που ο Πλάτωνας και η κλασική Ελλάδα επεδείκνυαν απέναντι στα ζώα χάθηκε μαζί με άλλα χαρακτηριστικά μετά από αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας. Σήμερα, οι ξένοι παρατηρούν ότι η πλειοψηφία των Ελλήνων φαίνεται να συντηρεί την νοοτροπία εκείνη της τοτε μουσουλμανικής αυτοκρατοριας ότι τα σκυλιά είναι βρώμικα. Κάνοντας τις απαραίτητες πολιτιστικές προσαρμογές με αυστηρή και αδιάλειπτη εφαρμογή των νόμων στα κρούσματα βαρβαρότητας προς τα ζώα, δεν θα βοηθήσουμε απλώς τα ζώα αλλά και εκείνη τη μη πεφωτισμένη πλειονότητα των σημερινών Ελλήνων να επιστρέψουν στις αρχές των κλασσικών χρόνων και να ξανακερδίσουν τον σεβασμό που οι πρόγονοί τους ενέπνευσαν σε ολόκληρο τον Δυτικό κόσμο από την εποχή της Αναγέννησης μέχρι τις μέρες μας.

Dr Brian Sparkes
Toronto, Canada

 

Σημείωση: Ο Dr Brian Sparkes ήταν Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και φιλέλλην στοχαστής. Έχει υπογράψει πληθώρα σημαντικών δημοσιευμάτων για την αρχαία ελληνική κοινωνία της οποίας ήταν κορυφαίος γνώστης και ερευνητής. Ηταν συχνός επισκέπτης στην Ευρώπη όπου έδινε τακτικά διαλέξεις για τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Ενδεικτικά δημοσιεύματά του : The Edinburgh companion to ancient Greece and Rome, Word and image in ancient Greece, Greek civilization: an introduction, The Athenian Agora, The red and the black: studies in Greek pottery…

Στην Ανοιχτή Επιστολή Στην Ελλαδα, ο Dr Sparkes εξετάζει το θέμα της κακοποίησης ζώων, τοποθετώντας το εκτός της διαμάχης μεταξύ υποστηρικτών των ζώων και εχθρών τους. Η αναλυση του B.S. είναι ιστορική και κοινωνική. Εξετάζει τόσο τις ρίζες του φαινομένου όσο και τις προεκτάσεις του στην κοινωνία. Επισημαίνει την βαριά ευθύνη του Κράτους για την απόκληση της Ελλάδας απο τον υπόλοιπο δυτικό κόσμο στην αντιμετώπιση της κακοποίησης ζώων και εστιάζει στην ανάγκη να παρθούν οριστικά μέτρα.
Ο Dr Brian Sparkes απεβίωσε το 2011.